Miren Galán


 


   


DEFINIZIOA


Zaldia(bere izen zientifikoa Equus caballus) belarjale,hau da , landareez eta belarrez elikatzen den , lauoineko , eta lepo luzeko equidosen familiako animalia.


Zaldiaren emeari behor eta zaldi gazteei ,lehen hortzak botatzen dituen eperaino, zamalko deitzen diogu.


 


EZAUGARRIAK


Bere gogortasunez , nobletasuna,  leialtasuna , energia eta ausartasunez ezagutzen zaio zaldiari, ere erraza da bere jabearekiko oinperaketa, hau da, bere jabeari adeitsu eta lagungarri egotea dela bere funtzioa.


Bere hazkunde edo garapen handiena lau urtera heltzen denean heldutasunera heldu dela esaten dugu, bere bizi itxaropena hogei urtetik hogeita hamar urteetaraino.


 


ELIKADURA


Animali hauentzako alimentazio on bat janariz eman behar zaion zati justua ematean oinarritzen da, nolako zaldia eta egiten dituen esfortzuen arteko erlazioa mantendu behar du , hori horrela izan ahala , hartu behar dena oinarri bezala, askatasunean egongo balitz jango zuen kantitatea da.


Animaliaren alimentazioa eman behar zaio gutxika baina askoetan egun batean,baina ere garrantzi handia du zaldiaren altuera, adibidez 1.50m. altuera  baldin badu 11.50 kilo jan beharko ditu, animali handiagoa edo txikiagoa bada 1kg kendu ego gehitu beharko dugu 5 cm bakoitzeko , horri horrela izan arren zaldi bakoitza desberdina da eta bere beharrak  desberdinak dira egiten dituzten aktibitateetan oinarrituta.


Janari-ordutegi bat ezarri behar zaio , zaldia  oso erraz ohitzen den animalia bat delako eta jaten dituen janari batzuen artean hauexek daude:


garagarra,artoa,birrina,belar idortua, linazia eta edabeak, hauek guztiak zaldientzako prestatutako janari egokiak dira.


 


 


UGALKETA


Zaldia , lau urteekin heldutasun sexualera heltzen da. Ernaldi-aldia 11 hilabete irauten ditu , ernaldi bakoitzeko zamalko bakarra jaiotzen da(bikien jaiotza pixka bat arraroagoa da 3 edo zamalko edo geiahoren jaiotza bezalaxe).Etxe aberetako zaldiak egokitze sexualean zailtasun  handiagoak dituzte, horregaitik batzuetan beharrezkoa da gizon baten laguntza zaldiaren zakila emearen baginaraino gidatuz emea ernaltzeko momentuan.


 



BIZILEKUA


Inguru ezegoki bat zaldiaren lesioak , arazo digestiboak edo jarrera arazoak ekarri ditzake, behar bat zeloa irregularitatekin edukitzea edo gestazio arazoak eta askenik zamalko txiki baten garamenduaren eragozpenak sortu ditzake.


 


 


 


 


MOTAK


Zaldien munduan iruditu ahal dituzun mota ezberdin eta liluragarri baino asko gehiago daude ,adibidez:
























































































































































Akhal -Tek Fjord zamalko Galés
Albino Fox Trotter Misouri zamalko Pintado Inglés
Alter Real Frederiksborg zamalko de silla Inglés
Andaluz Freiberger Pura raza española
Appaloosa Frison Pura sangre anglo-árabe
Ardenés Gelderland Pura sangre árabe
Asturcón Gotland Pura sangre inglés
Aveliñes Groningen Salernitano
Azteca Hackney San Fratelano
Bávaro Haflinger Shagya
Berberisco Hannoveriano Shire
Bereber Holandés sangre caliente Silla Americano
Boloñes Holstien Silla Francés
Brabante Húngaro Silla Italiano
Bretón Hunter Irlandés Sorraia
Brumby Kabardin Sueco del Norte
Buckskin Karabakh Sueco sagre caliente
Budyonny Karabair Suizo sangre caliente
Caballo de las murges Kladruber Tarpán
Camargues Knabstrup Tersk
Caspio Lipizzano Tiro Danés
Cleveland Bay Lusitano Tiro Holandés
Clydesdale Mallorquin Tiro Irlandés
Cob Galés Menorquina Tiro Pesado del Rin
Comtois Mongol Tiro de Schleswig
Connemara Morgan Horse Toric
Criollo Mustang Trakhner
Cruzado Americano Nonius Trotón Francés
Cruzado Argentino Noriker Trotón de Orlov
Cuarto de Milla Americano Olndenburgo Viatka
Cuarto de Milla Canadiense Palomino Vladimir
Dales Paso finoa Waler
Dartmoor Pasu de Tennesee Waler Australiano
Dole Percheron Francés Westfaliano
Exmoor Peruano de paso Wielkopolski
Falabella Pinto  
Fell Poni Americano  

  


  



  


BITXIKERIAK


 


Zinemako biztanleak jadanik ohituta daude zineman zaldia protagonista edo aktore garrantzitsu baten laguntzaile onena ikusten bezala , bakeroak beti zeukaten zaldiak erromatarrek bezala eta erdi aroko buruzagiak beste horren beste . zineman pentsatzen dugunean agi dago pentsatzen dugun lehen gauza ez direla animalia noble hauek baina guretzako posiblea izango zen luki luke bere jolly jumper zaldi famatuarekin gabe egotea?edo bestela aurkatuko ahal zuen Indiana Jon-ek galdutako arka zaldiz joan baizik oinez joanez?    


 


 


Zaldiak sukaldean, ere garrantzi handia dute adibidez zaldiaren okelarekin errezeta handiak eta oso gozoak prestatu ahal daitezke, zaldiaren okelaren egosia , zaldiaren okela frijitua beste prestakuntza batzuekin etab. Asko maitatzen dituzten animaliak , ez daude bat ere ados  zaldia jateko eginkizunarekin , hori horrela izan ahala , jendea beste jaki normal bat bezala jaten du zaldiaren haragia.